Sənədlərin tərcüməsi və tanınması: hansı ardıcıllıqla, harada
Dörd ayrı şey
Ailələr bu dörd sözü çox vaxt bir-birinin sinonimi kimi işlədir. Əslində onlar ayrı prosedurlardır və biri digərini əvəz etmir:
- Tərcümə — sənədin başqa dilə çevrilməsi.
- Notarial təsdiq — tərcüməçinin imzasının və ya surətin təsdiqi.
- Apostil — sənədin beynəlxalq etibarlılığının dövlət tərəfindən təsdiqi (apostil bələdçisi).
- Tanınma (nostrifikasiya / ekvivalentlik) — sənədin məzmununun hədəf ölkənin sistemi ilə müqayisəsi (nostrifikasiya nədir).
Apostil sənədin həqiqiliyini deyir; tanınma isə onun nəyə bərabər olduğunu. Bu fərqi bilməmək ən çox vaxt itirən səhvdir.
Düzgün ardıcıllıq
Ümumi qayda demək olar ki, həmişə eynidir:
- Sənədin əslini hazırlayın — attestat və əlavəsi (qiymət cədvəli) ayrı-ayrılıqda.
- Apostil alın — əslə və ya notarial təsdiqlənmiş surətə, hədəf ölkənin tələbindən asılı olaraq.
- Tərcümə etdirin — apostildən sonra, ki apostil möhürü də tərcüməyə düşsün.
- Tərcüməni təsdiqlədin — bir çox ölkə andlı (təsdiqlənmiş) tərcüməçi tələb edir.
- Tanınma müraciəti verin — tələb olunduğu ölkələrdə.
Üçüncü bənd ən çox səhv salınanıdır: əvvəlcə tərcümə edib sonra apostil vurdurmaq bəzi universitetlərdə sənədin qəbul edilməməsinə səbəb olur.
Tərcüməçi harada olmalıdır
Bu sual üçün universal cavab yoxdur və məhz buna görə problem yaranır:
- Bəzi ölkələr Azərbaycanda edilmiş və notarial təsdiqlənmiş tərcüməni qəbul edir.
- Bəzi ölkələr yalnız öz ölkəsində qeydiyyatda olan andlı tərcüməçinin tərcüməsini qəbul edir — Polşa və Çexiya bu qrupdadır (Polşaya müraciət).
- Bəzi universitetlər öz siyahısındakı tərcüməçiləri göstərir.
Ona görə tərcüməyə başlamazdan əvvəl hədəf universitetin öz səhifəsindəki tələbi oxumaq lazımdır. Bu, beş dəqiqəlik işdir və bir aylıq gecikmənin qarşısını alır.
Ölkə üzrə mənzərə
- Türkiyə — apostil + tərcümə, sonra denklik (ətraflı).
- Polşa — apostil + andlı tərcümə; bəzi universitetlərdə əlavə tanınma sənədi.
- Çexiya, Slovakiya — apostil + tərcümə, sonra nostrifikasiya; bəzən fərq imtahanı (ətraflı).
- Almaniya — sənəd yoxlanışı çox vaxt uni-assist üzərindən aparılır; attestat universitetə giriş hüququ baxımından qiymətləndirilir (Studienkolleg nədir).
- İtaliya — tərcümə plus uyğunluq/ekvivalentlik sənədi; ardınca Universitaly pre-enrolment (ətraflı).
- Baltikyanı ölkələr — hər ölkənin akademik tanınma mərkəzi attestatı qiymətləndirir (ətraflı).
- Çin — notarial təsdiqli tərcümə, çox vaxt ingilis və ya çin dilinə (ətraflı).
Ən çox rast gəlinən altı səhv
- Attestatın əlavəsini unutmaq. Attestat və qiymət cədvəli iki ayrı sənəddir.
- Sıranı pozmaq — əvvəlcə tərcümə, sonra apostil.
- Ad-soyad yazılışının pasportla uyğunsuzluğu. Bir hərf fərqi prosesi dayandırır.
- Bir nüsxə ilə kifayətlənmək. Bir neçə universitetə müraciət edirsinizsə, sənəd geri qaytarılmaya bilər.
- Rəqəmsal surətlə kifayətlənmək. Bəzi universitetlər əslini poçtla istəyir.
- Prosesi qəbul məktubundan sonra başlatmaq. Ən bahalı səhv budur — sənəd işi universitetdən asılı deyil, sizin sənədinizdən asılıdır.
Nə qədər vaxt aparır
Dürüst cavab: dəyişir — sənədin növündən, idarədən və mövsümdən asılı olaraq. Konkret gün sayı yazmırıq, çünki bu rəqəm sabit deyil və plan onun üzərində qurulur.
Bildiyimiz şey: yay aylarında bütün mərhələlərdə növbə uzanır, çünki bütün məzunlar eyni vaxtda müraciət edir. Praktik qayda: attestatı alan kimi başlayın.
Tez-tez verilən suallar
Neçə nüsxə hazırlamaq lazımdır? Praktik qayda: müraciət etdiyiniz universitet sayı qədər, üstəgəl bir ehtiyat. Bəzi universitetlər sənədi geri qaytarmır və yenidən apostil almaq həm vaxt, həm puldur.
Tərcüməni ingilis, yoxsa hədəf ölkənin dilinə etdirim? Universitetin tələbindən asılıdır. Bir çox Avropa universiteti ingilis dilini qəbul edir, lakin nostrifikasiya və konsulluq mərhələlərində yerli dil tələb oluna bilər — hər iki mərhələni ayrıca yoxlayın.
Rəqəmsal (elektron) apostil qəbul olunurmu? Bəzi ölkələr və universitetlər qəbul edir, bəziləri kağız sənəd istəyir. Bunu müraciətdən əvvəl dəqiqləşdirin, çünki iki forma bir-birini avtomatik əvəz etmir.
Növbəti addım
İki dəqiqəlik uyğunluq yoxlamasından keçin, sonra məsləhətçi ilə birlikdə bir səhifəlik sənəd cədvəlinizi çıxarın: hansı sənəd, hansı formada, hansı ölkə üçün, hansı ardıcıllıqla və nə vaxt. Bu cədvəl bizim işimizin ən praktik hissəsidir, çünki bir semestr qazandırır.
Prosedur qaydaları, rüsumlar və müddətlər rəsmi orqanlar tərəfindən dəyişdirilə bilər; cari məlumatı rəsmi mənbədən və universitetin öz səhifəsindən təsdiqləyin. Kataloq rəqəmləri İmperium kataloqundan götürülüb və mütəmadi yenilənir.