Çexiya və Slovakiyada pulsuz təhsil: şərt dildir
Rəqəmlər
Bu iki ölkə kataloqumuzda pulsuz proqramların payına görə birincidir:
- Slovakiya — 2.881 proqramdan 2.266-sı təhsil haqqı tələb etmir (78,7%), 34 universitet.
- Çexiya — 5.492 proqramdan 3.664-ü təhsil haqqısızdır (66,7%), 53 universitet.
Müqayisə üçün: Almaniyada bu göstərici 49,3%-dir. Yəni faiz baxımından bu iki ölkə Avropada ən əlçatandır.
Şərt: təhsil çex və ya slovak dilində olmalıdır
Bu, bələdçinin ən vacib cümləsidir. Hər iki ölkədə dövlət universitetlərində təhsil haqqının olmaması yerli dildə oxuyanlara aiddir. Eyni universitetdə, eyni ixtisasın ingilisdilli variantı ödənişlidir.
Praktikada bu o deməkdir ki, seçim belədir:
- Çex/slovak dilində oxumaq — təhsil haqqı yoxdur, amma əvvəlcə dil öyrənmək lazımdır;
- İngilis dilində oxumaq — dərhal başlamaq olar, amma illik haqq ödənilir.
İkisi arasında "düzgün" cavab yoxdur — ailənin vaxtından və büdcəsindən asılıdır. Bizim işimiz hər iki variantın real rəqəmlərini yan-yana qoymaqdır.
Dil ilini necə keçirlər
Çex və slovak dilini sıfırdan universitet səviyyəsinə çatdırmaq üçün adətən bir illik hazırlıq kursu keçilir. Bu kurslar həmin ölkələrdə mövcuddur və çox vaxt universitetlərin özü və ya onlarla əlaqəli mərkəzlər tərəfindən təşkil olunur.
Nəzərə almalı olduğunuz üç şey:
- Hazırlıq kursu ödənişlidir. Təhsilin özü sonradan pulsuz olsa da, dil ili xərc tələb edir — kurs haqqı plus bir illik yaşayış.
- Kurs qəbulu zəmanət vermir. Dil kursunu bitirmək universitetə avtomatik qəbul demək deyil; ayrıca qəbul imtahanı və ya müsahibə ola bilər.
- Bir il əlavə vaxtdır. 18 yaşında başlayan tələbə üçün bu, məzun olma yaşını bir il irəli çəkir.
Bu üç şeyi əvvəlcədən bilmək lazımdır, çünki "pulsuzdur" cümləsi tək başına eşidiləndə plan yanlış qurulur.
Tibb: ayrı bir hekayə
Çexiya tibb təhsili ilə tanınır və bu, ölkənin ən çox axtarılan istiqamətidir. Amma diqqət: ingilisdilli tibb proqramları ödənişlidir və Çexiyanın ən bahalı proqramları arasındadır. Kataloqumuzda Çexiya üzrə illik haqq yuxarı hədddə 22.430 ABŞ dollarına çatır və bu yuxarı hədd əsasən tibb proqramlarıdır.
Yəni "Çexiyada təhsil pulsuzdur" cümləsi ilə "Çexiyada tibb oxumaq istəyirəm" cümləsi eyni anda doğru ola bilməz — çex dilində oxumasanız.
Müraciət və vaxt
Hər iki ölkədə universitetlər müraciəti özləri qəbul edir, mərkəzi sistem yoxdur. Bir çox proqramda qəbul imtahanı var — xüsusən tibb, əczaçılıq və texniki ixtisaslarda — və bu imtahan çox vaxt ölkənin özündə keçirilir.
Kataloqumuzda hazırda Çexiya üzrə 34, Slovakiya üzrə 52 proqram üzrə müraciət müddəti açıqdır. Tarixlər universitetdən asılı olaraq dəyişir; müraciət mövsümündən 4–5 ay əvvəl hazırlığa başlamaq lazımdır, çünki sənəd tanınması (nostrifikasiya) vaxt aparır.
Sənədlərin tanınması
Hər iki ölkədə Azərbaycan attestatı avtomatik tanınmır — nostrifikasiya prosedurundan keçir. Bəzi hallarda əlavə fənn imtahanları tələb oluna bilər. Bu, ən çox vaxt aparan addımdır və müraciətlə paralel başladılmalıdır.
Növbəti addım
Uyğunluq yoxlamasından keçin — dil planınıza və büdcənizə görə hansı variantın real olduğunu birlikdə görək. Pulsuz variantların ümumi mənzərəsi üçün hansı ölkələrdə pulsuz təhsil mümkündür bələdçisinə baxın.
Rəqəmlər İmperium kataloqundan götürülüb və mütəmadi yenilənir. Nostrifikasiya qaydaları və viza tələbləri rəsmi mənbələrdən təsdiqlənməlidir.