Apostil nədir və attestata necə alınır
Apostil nə üçündür
Xarici universitet sizin attestatınızı ilk dəfə görür və onun həqiqiliyini yoxlaya bilmir. Apostil — sənədi verən dövlətin rəsmi təsdiqidir: bu sənəd doğrudur, imza və möhür həqiqidir.
Azərbaycan 1961-ci il Haaqa Konvensiyasının iştirakçısıdır. Bu, praktikada bir şey deməkdir: konvensiya iştirakçısı olan ölkələr üçün konsulluq legalizasiyası əvəzinə apostil kifayət edir. Avropa İttifaqı ölkələri, Türkiyə və bir çox başqa istiqamət bu siyahıdadır.
Hansı sənədlərə apostil vurulur
Adətən tələb olunanlar:
- orta məktəb attestatı və onun əlavəsi (qiymət cədvəli);
- bakalavr/magistr diplomu və diploma əlavəsi — ali təhsildən sonra müraciət edirsinizsə;
- bəzi hallarda doğum haqqında şəhadətnamə və ya arayışlar.
Diqqət: attestat və onun əlavəsi çox vaxt iki ayrı sənəddir və hər ikisinə ayrıca apostil lazımdır. Yalnız attestata apostil vurdurub əlavəni unutmaq ən çox rast gəldiyimiz səhvdir.
Düzgün ardıcıllıq
Ardıcıllığı səhv salmaq işi sıfırdan başlatmaq deməkdir. Ümumi qayda belədir:
- Sənədin əslini hazırlayın. Apostil əslə və ya notarial təsdiqlənmiş surətə vurulur — hansının qəbul edildiyi hədəf ölkədən asılıdır.
- Apostil alın. Təhsil sənədləri üçün səlahiyyətli orqan Azərbaycanda Təhsil Nazirliyidir; digər sənəd növləri üçün başqa orqan ola bilər.
- Sonra tərcümə etdirin. Bu, ən vacib bənddir: əvvəlcə apostil, sonra tərcümə. Əks halda tərcümədə apostil möhürü görünmür və bəzi universitetlər sənədi qəbul etmir.
- Tərcüməni təsdiqlədin. Bir çox ölkə andlı (təsdiqlənmiş) tərcüməçi tələb edir.
- Bəzi ölkələrdə tərcüməyə də apostil və ya notarial təsdiq lazım olur.
Beşinci bəndin sizə aid olub-olmadığı hədəf ölkədən və bəzən konkret universitetdən asılıdır. Bunu müraciətdən əvvəl yoxlamaq lazımdır.
Ölkəyə görə fərqlər
- Türkiyə — apostil qəbul edir; sonra denklik proseduru gəlir (denklik bələdçisi).
- Polşa — apostil, ardınca andlı tərcümə; bəzi universitetlər əlavə olaraq nostrifikasiya istəyir (Polşa bələdçisi).
- Çexiya və Slovakiya — apostil, ardınca nostrifikasiya. Bu, ən uzun prosedurlardandır (ətraflı).
- Almaniya — bir çox universitet sənəd yoxlanışını uni-assist mərkəzinə həvalə edib; tələb olunan təsdiq forması oradan göstərilir (Almaniya bələdçisi).
Bu siyahı istiqamət verir, qayda deyil. Hər universitetin öz sənəd siyahısı var və biz onu universitet üzrə ayrıca yoxlayırıq.
Nə qədər vaxt aparır və nəyə başa gəlir
Dürüst cavab: dəyişir. Rüsum və müddət rəsmi orqan tərəfindən müəyyən edilir və yenilənir, ona görə burada rəqəm yazmırıq — cari məbləği və müddəti rəsmi orqanın öz səhifəsindən təsdiqləyin.
Bildiyimiz şey ondan ibarətdir ki, yay aylarında növbə uzanır, çünki bütün məzunlar eyni vaxtda müraciət edir. Ona görə praktik qayda: attestatı alan kimi başlayın, qəbul məktubunu gözləməyin.
Ən çox edilən beş səhv
- Yalnız attestata apostil vurdurmaq, əlavəni unutmaq.
- Əvvəlcə tərcümə, sonra apostil — sıranın tərsi.
- Ad-soyad yazılışının pasportla uyğunsuzluğu. Bir hərf fərqi sənədi dayandırır.
- Tərcümənin yanlış yerdə edilməsi. Bəzi universitetlər yalnız öz ölkəsində andlı tərcüməçi tərəfindən edilmiş tərcüməni qəbul edir.
- Bir nüsxə ilə kifayətlənmək. Bir neçə universitetə müraciət edirsinizsə, bir neçə nüsxə lazım ola bilər — bəzi universitetlər sənədi geri qaytarmır.
Tez-tez verilən suallar
Apostil nə qədər müddətə etibarlıdır? Apostilin özünün son istifadə tarixi yoxdur. Amma bəzi universitetlər sənədin müəyyən müddətdən köhnə olmamasını istəyir — bu, apostilin deyil, universitetin qaydasıdır və proqramın səhifəsindən yoxlanmalıdır.
Sənədin surətinə apostil vurmaq olarmı? Bəzi hallarda bəli — notarial təsdiqlənmiş surətə. Amma bir çox universitet əslə vurulmuş apostil istəyir. Hansının qəbul edildiyini əvvəlcədən dəqiqləşdirin.
Apostil olmayan ölkəyə gedirəmsə nə olur? Haaqa Konvensiyasının iştirakçısı olmayan ölkələr üçün konsulluq legalizasiyası tələb olunur. Bu, apostildən uzun və çox mərhələli prosesdir — planınıza əlavə vaxt yazın və hədəf ölkənin konsulluğundan dəqiq ardıcıllığı öyrənin.
Növbəti addım
Uyğunluq yoxlamasından keçin, sonra məsləhətçi ilə birlikdə sənəd cədvəlinizi çıxarın: hansı sənəd, hansı ardıcıllıqla, hansı ölkə üçün. Bu cədvəl bir səhifədir və bir semestr qazandırır — ən çox itki məhz burada olur.
Prosedur qaydaları, rüsumlar və müddətlər rəsmi orqanlar tərəfindən dəyişdirilə bilər; cari məlumatı rəsmi mənbədən təsdiqləyin. Kataloqumuzdakı rəqəmlər mütəmadi yenilənir.