Çexiyada yaşayış xərcləri: Praqa ilə digər şəhərlər arasındakı fərq
İki fərqli ssenari
Çexiya üçün büdcə sizin hansı dildə oxuduğunuzdan asılıdır və bu iki ssenari arasındakı fərq böyükdür.
- Çex dilində, dövlət universitetində — təhsil haqqı yoxdur. Kataloqumuzda Çexiya üzrə 5.492 proqramdan 3.664-ü (66,7%) təhsil haqqı tələb etmir. Bütün büdcə yaşayışdır.
- İngilis dilində — təhsil haqqı var və bəzi ixtisaslarda yüksəkdir. Kataloqumuzda Çexiya üzrə illik haqq yuxarı hədddə 22.430 ABŞ dollarına çatır və bu yuxarı hədd əsasən ingilisdilli tibb proqramlarıdır.
Mexanizm barədə ətraflı: Çexiya və Slovakiyada pulsuz təhsil.
Şəhər fərqi
Çexiyada kirayə fərqi ölkə daxilində kəskindir:
- Praqa — ən bahalı bazar. Kirayə digər şəhərlərdən nəzərəçarpacaq dərəcədə yuxarıdır və tələbə otağı tapmaq sentyabrda çətindir.
- Brno — ikinci böyük tələbə şəhəri, Praqadan ucuz.
- Olomouts, Ostrava, Plzen, Hradets Kralove, Ceske Budejovice — daha ucuz və tələbə üçün rahatdır.
Çexiyanın güclü universitetləri yalnız Praqada deyil — Brno, Olomouts və Hradets Kralove ciddi akademik mərkəzlərdir. Yəni ucuz şəhər seçmək keyfiyyətdən imtina demək deyil.
Yaşayış formaları
- Universitet yataqxanası (kolej). Ən sərfəli variantdır və Çexiyada yataqxana şəbəkəsi genişdir. Yer məhduddur, müraciət qəbuldan dərhal sonra edilir. Bir otaqda adətən iki nəfər olur.
- Paylaşımlı mənzil. Otaq üzrə kirayə. Praqada bu, ən geniş yayılmış variantdır.
- Tək mənzil (garsonka). Ən bahalısı; depozit adətən bir-iki aylıq kirayə həcmindədir.
Aylıq konkret rəqəm yazmırıq, çünki Praqa ilə Ostrava arasında fərq iki dəfəyə yaxın ola bilər. Sizin seçdiyiniz şəhər üzrə real diapazonu birlikdə çıxarırıq.
Digər maddələr
- Yemək. Universitet yeməkxanası (menza) tələbə üçün ən sərfəli variantdır və dotasiya olunur.
- Nəqliyyat. Tələbə abunəsi ciddi endirimlidir; müəyyən yaş həddinə qədər əlavə güzəşt var. Cari tarifi şəhərin nəqliyyat idarəsinin səhifəsindən yoxlayın.
- Sağlamlıq sığortası. Əcnəbi tələbə üçün məcburidir və viza şərtidir. Tarif yaşa və əhatəyə görə dəyişir.
- Yaşayış icazəsi. Gəlişdən sonra uzadılır; rüsum və sənəd siyahısı rəsmi mənbədən yoxlanmalıdır.
Dil ilinin xərci
Çex dilində pulsuz oxumaq planlaşdırırsınızsa, ondan əvvəl bir illik dil hazırlığı gəlir və bu il ödənişlidir: kurs haqqı plus bir illik yaşayış.
Bunu büdcəyə əvvəlcədən yazmaq lazımdır. Praktikada belə hesablanır: bir illik kurs + bir illik yaşayış = «pulsuz təhsilin» giriş qiyməti. Bir çox ailə üçün bu hesab yenə də sərfəlidir, çünki sonrakı üç-dörd il haqqsızdır — amma hesabı görmək lazımdır.
Ətraflı: çex və slovak dili hazırlıq ili.
Birdəfəlik xərclər
- Müraciət haqqı — Çexiyada universitetlər müraciət üçün ödəniş alır və məbləğ universitetə görə dəyişir; hər müraciət ayrıca ödənilir.
- Nostrifikasiya — attestatın tanınması ayrıca prosedurdur, vaxt və pul tələb edir (nostrifikasiya nədir).
- Apostil və tərcümə (apostil bələdçisi).
- Depozit və ilk ayın quruluşu.
İşləmək
Çexiyada tələbə statusu ilə işləmək mümkündür və Praqada beynəlxalq şirkətlərdə ingilisdilli iş imkanı nisbətən genişdir. Yenə də büdcə planını iş üzərinə qurmaq səhvdir: birinci semestr yüklüdür və iş axtarışı vaxt aparır.
Tez-tez verilən suallar
Praqada oxumaq şərtdirmi? Xeyr və bu, ən faydalı qənaətdir. Brno, Olomouts və Hradets Kralove ciddi akademik mərkəzlərdir; eyni diplom üçün illik yaşayış xərci nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı olur.
Yataqxana yerini necə almaq olar? Qəbul məktubunu aldıqdan dərhal sonra müraciət edilir. Çexiyada yataqxana şəbəkəsi genişdir, amma yerlər sentyabra qədər dolur.
İngilisdilli proqramda oxuyub sonra çex dilinə keçmək olarmı? Nəzəri olaraq mümkündür, praktikada isə proqramlar ayrı qəbul edilir və kreditlərin tanınması avtomatik deyil. Bu qərarı əvvəldən vermək daha ucuz başa gəlir.
Çexiyada tələbə kimi işləmək realdırmı? Praqada beynəlxalq şirkətlərdə ingilisdilli iş imkanı nisbətən genişdir. Yenə də ilk semestr dərs yükü ilə doludur — işi ikinci semestrdən planlaşdırmaq daha realdır.
Növbəti addım
İki dəqiqəlik uyğunluq yoxlamasından keçin və aylıq büdcənizi göstərin. Məsləhətçi sizə iki hesab çıxarır: çex dilində (bir il dil + haqqsız təhsil) və ingilis dilində (dərhal başlamaq + illik haqq). Bu iki rəqəmi yan-yana görmək qərarı asanlaşdırır.
Rəqəmlər İmperium kataloqundan götürülüb və mütəmadi yenilənir. Kirayə, sığorta, nəqliyyat tarifləri, müraciət haqqı və yaşayış icazəsi rüsumları dəyişir — cari məlumatı rəsmi mənbələrdən və universitetin öz səhifəsindən təsdiqləyin.