Xaricdə tibb təhsili: «bütöv tsikl» nə deməkdir və niyə vacibdir
Fərq nədir
Azərbaycanda ali təhsil iki pillədədir: bakalavr, sonra magistr. Avropanın bir çox ölkəsində isə tibb, diş həkimliyi, əczaçılıq, baytarlıq və çox vaxt hüquq bu quruluşa düşmür. Onlar bütöv tsikl (bir mərhələli, one-tier / integrated) proqramlardır:
- orta məktəbdən birbaşa qəbul olunursunuz;
- 5–6 il fasiləsiz oxuyursunuz;
- sonunda magistr səviyyəsinə bərabər diplom alırsınız — arada ayrıca bakalavr dərəcəsi yoxdur.
Yəni tibb oxumaq üçün əvvəlcə bakalavr bitirmək lazım deyil. Bu, ailələrin ən çox yanıldığı məqamdır.
Niyə bu qarışıqlıq bahalı başa gəlir
Praktikada belə olur: məzun tibb axtarır, axtarış filtrində "magistr" seçir — çünki diplomun səviyyəsi magistrdır — və nəticədə məhz müraciət edə biləcəyi proqramları görmür. Yaxud əksi: "bakalavr" seçir və bütöv tsikl proqramları siyahıdan düşür.
Biz bu problemi kataloqumuzda ayrıca həll etmişik: bütöv tsikl proqramları öz pilləsi kimi saxlanılır və məktəb məzunu üçün müraciət edilə bilən kimi göstərilir. Səbəb sadədir — onlara müraciət edən yeganə kütlə məktəb məzunlarıdır.
Hansı ölkələrdə
Bütöv tsikl modeli kataloqumuzda xüsusilə aşağıdakı ölkələrdə yayılıb:
- Macarıstan — 36 universitet, ingilisdilli tibb proqramları ilə tanınır;
- Polşa — 407 universitet, geniş ingilisdilli tibb seçimi (Polşa bələdçisi);
- İtaliya — 148 universitet; dövlət universitetlərində haqq ailə gəlirinə görə hesablanır;
- Çexiya və Slovakiya — güclü tibb ənənəsi, lakin ingilisdilli tibb ödənişlidir (ətraflı).
Qəbul: qiymət cədvəli tək başına bəs etmir
Tibb bütün istiqamətlər arasında ən rəqabətlisidir və qəbul demək olar ki, həmişə əlavə mərhələ tələb edir:
- Giriş imtahanı — biologiya və kimya əsasdır, bir çox universitetdə fizika da daxildir. İmtahan bəzən onlayn, bəzən ölkənin özündə keçirilir.
- Müsahibə — bir çox universitetdə var.
- Fənn tələbləri — orta məktəbdə biologiya və kimya oxumuş olmaq şərti qoyula bilər.
Buna görə tibb müraciəti digər ixtisaslardan daha erkən başlamalıdır: imtahana hazırlıq üçün aylar lazımdır.
Xərc barədə dürüst cümlə
İngilisdilli tibb proqramları, bir qayda olaraq, həmin ölkənin ən bahalı proqramları arasındadır — pulsuz təhsili ilə tanınan ölkələrdə belə. Almaniya, Çexiya və Slovakiyada təhsil haqqının olmaması yerli dildə oxuyanlara aiddir və tibbin ingilisdilli variantına şamil edilmir.
Konkret rəqəmi burada yazmırıq, çünki universitetdən universitetə ciddi fərqlənir və dəyişir. Sizin siyahınızdakı hər universitet üzrə cari haqqı ayrıca yoxlayırıq — bu, tibb üçün ən vacib addımlardan biridir, çünki 6 illik proqramda fərq böyük məbləğə çevrilir.
Diplomun tanınması
Xaricdə alınan tibb diplomunun Azərbaycanda tanınması ayrıca prosedurdur və işləmək istədiyiniz ölkədən asılıdır. Bunu müraciətdən əvvəl aydınlaşdırmaq lazımdır: 6 il oxuyub sonra tanınma şərtlərini öyrənmək ən ağır səhvdir. Universitet seçərkən bu suala birlikdə baxırıq.
Növbəti addım
Uyğunluq yoxlamasından keçin və pillə olaraq bakalavr seçin — bütöv tsikl proqramları məktəb məzunları üçün açıq olduğuna görə, sistemimiz onları sizə göstərəcək.
Rəqəmlər İmperium kataloqundan götürülüb və mütəmadi yenilənir. Qəbul imtahanı, təhsil haqqı və diplom tanınması şərtləri rəsmi mənbələrdən təsdiqlənməlidir.