İtaliyada təhsil haqqı: niyə ailələrin düşündüyündən qat-qat ucuzdur
Ən qısa cavab
İtaliya ailələrin düşündüyündən qat-qat ucuzdur və bunun səbəbi endirim və ya təqaüd deyil — sistemin özüdür.
İtalyan dövlət universitetləri təhsil haqqını iki əsasla hesablayır:
- Ailənin gəlirinə görə (ISEE) — bu, İtaliyada yaşayanlar və gəlir sənədini İtaliya qaydalarına uyğun təqdim edənlər üçündür.
- Ölkəyə görə zolaqlarla — bir çox universitet əcnəbi tələbələri ölkənin gəlir səviyyəsinə görə zolaqlara bölür və hər zolaq üçün sabit illik məbləğ təyin edir.
Azərbaycan bu zolaqlarda aşağı hissəyə düşür. Praktikada bu, illik ümumi məbləğin bir neçə yüz avro səviyyəsində qalması deməkdir.
Kataloqumuzda gördüyümüz konkret rəqəmlər
Aşağıdakılar bizim öz kataloqumuzda qeydə alınmış illik ümumi məbləğlərdir — yəni universitetin öz cədvəlində Azərbaycanın düşdüyü zolaq üzrə:
| Universitet | Azərbaycan üçün illik ümumi məbləğ | |---|---| | Università degli Studi dell'Aquila | təxminən 156 avro | | Università della Basilicata | təxminən 156 avro | | Università degli Studi dell'Insubria | 200 avro | | Università Mediterranea di Reggio Calabria | 150 avro | | Università di Milano-Bicocca | 200–300 avro | | Università "G. d'Annunzio" Chieti-Pescara | 600 avro |
Bunlar reklam rəqəmi deyil, universitetlərin öz tarif cədvəllərindən götürülmüş göstəricilərdir. Amma diqqət: bu cədvəllər hər il yenilənir və zolaq təsnifatı dəyişə bilər. Müraciətdən əvvəl həmin universitetin cari cədvəlini yoxlamaq lazımdır.
Kataloqumuzda İtaliya üzrə illik təhsil haqqı ümumilikdə 127 ilə 1.506 ABŞ dolları arasındadır və 148 universitet var.
Zolaq sistemi necə işləyir
Universitet Dünya Bankı və ya BMT-nin ölkə təsnifatından istifadə edərək ölkələri qruplara bölür. Sizin vətəndaşlığınız — bəzən daimi yaşayış yeriniz — hansı qrupa düşürsə, illik məbləğ o qrupun tarifi olur.
Nəzərə almalı olduğunuz üç detal:
- Hər universitetin öz zolaq cədvəli var. Ümumi milli qayda deyil.
- Bəzi universitetlər zolaq yox, ISEE tələb edir. Onda gəlir sənədləriniz İtaliya qaydalarına uyğun tərtib edilməlidir və prosedur səhv aparılırsa, sizə ən yüksək tarif tətbiq olunur. Bu, ən bahalı sənəd səhvidir.
- Regional vergi və möhür yığımı ayrıca ola bilər. Yuxarıdakı «ümumi məbləğ» bunları daxil edən rəqəmdir, amma bunu universitetin cədvəlindən təsdiqləmək lazımdır.
Əsl şərt: italyan dili
Ucuz rəqəmlərin arxasında bir şərt var və biz onu gizlətmirik.
İtaliyada italyandilli proqramlar həm sayca genişdir, həm ucuzdur. Onlara girmək üçün adətən B1–B2 səviyyəsində italyan dili tələb olunur. Sənəd kimi CILS, CELI, PLIDA və ya universitetin öz dil imtahanı qəbul edilir.
İngilisdilli proqramlar da var, lakin:
- sayı daha azdır;
- rəqabət daha yüksəkdir;
- bəzi universitetlərdə tarif fərqli hesablana bilər.
Yəni İtaliya üçün əsl sual «neçə pul?» yox, «bir il italyan dilinə vaxtım varmı?» sualıdır. Bu, Almaniyadakı ilə eyni məntiqdir (Almaniyada pulsuz təhsil).
Təhsil haqqı ilə yaşayış eyni şey deyil
Təhsil haqqı 156 avro olsa da, illik büdcə bundan ibarət deyil. Yaşayış — kirayə, yemək, sığorta, nəqliyyat — İtaliyada şəhərə görə ciddi fərqlənir: Milan və Roma ilə cənub şəhərləri arasında fərq böyükdür.
Vacib bir imkan: İtaliyada regional təqaüdlər (DSU/ERSU) var və onlar aşağı gəlirli ailələr üçün yataqxana, yemək və pul yardımı verə bilər. Şərtlər regiona görə fərqlənir və müraciət ayrıca edilir, çox vaxt qəbulla eyni dövrdə. Bu, İtaliya planında ən çox gözdən qaçan imkandır.
Ən çox edilən üç səhv
- Zolaq cədvəlini yoxlamadan «İtaliya bahadır» qərarı vermək. Rəqəmlər yuxarıdadır.
- Gəlir sənədlərini gec və ya səhv hazırlamaq. ISEE tələb edən universitetdə bu, ən yüksək tarif deməkdir.
- Regional təqaüd müraciətini qaçırmaq. Onun öz son tarixi var və qəbulla eyni vaxta düşür.
Tez-tez verilən suallar
Bu rəqəmlər bütün ixtisaslara aiddirmi? Zolaq cədvəli adətən universitet üzrə tətbiq olunur, lakin bəzi universitetlərdə tibb və mühəndislik üçün ayrı tarif ola bilər. Proqramın öz səhifəsindəki cədvələ baxmaq lazımdır.
Gəlirimi sübut etmək məcburidirmi? Zolaq sistemi ilə işləyən universitetlərdə çox vaxt yox — vətəndaşlıq kifayətdir. ISEE tələb edən universitetlərdə isə bəli və sənəd natamam olarsa ən yüksək tarif tətbiq edilir.
İtaliyada təhsil ucuzdursa, niyə hamı getmir? Çünki əsl şərt italyan dilidir: ucuz və geniş proqramların böyük hissəsi italyandilli proqramlardır. Dili həll edən ailə üçün İtaliya Avropanın ən əlçatan istiqamətlərindəndir.
Növbəti addım
İki dəqiqəlik uyğunluq yoxlamasından keçin. Məsləhətçi sizin profilinizə uyğun italyan universitetlərini seçir və hər biri üçün Azərbaycanın düşdüyü zolağı yoxlayır — çünki bu rəqəm universitetdən universitetə dörd dəfə fərqlənə bilər.
Rəqəmlər İmperium kataloqundan götürülüb və mütəmadi yenilənir. Zolaq cədvəlləri, ISEE qaydaları, regional təqaüd şərtləri və dil tələbləri hər il yenilənir — müraciətdən əvvəl universitetin öz səhifəsindən təsdiqləyin.